Pien van der Hoeven schreef studie over de ontstaansgeschiedenis van NRC Handelsblad

Pien van der Hoeven
Het succes van een kwaliteitskrant
de ontstaansgeschiedenis van NRC Handelsblad

Uitgeverij Prometheus, november 2012

gebonden, 544 pagina’s, 24 x 16 cm
ISBN 9789044617696, verkoopprijs € 29,95

bestel bij bol.com

NRC Handelsblad is in 1970 ontstaan door een noodgedwongen fusie tussen twee verlieslijdende kranten, het Algemeen Handelsblad en de Nieuwe Rotterdamse Courant.
Ten tijde van de fusie hadden nog maar weinig mensen vertrouwen in het welslagen van de nieuwe krant. Desondanks was NRC Handelsblad binnen tien jaar een standaard voor de Nederlandse journalistiek. Dat dit lukte mag een wonder heten, gezien de algemeen heersende scepsis, het gebrek aan vertrouwen bij de eigen directie en de zwakke redactie. Waarom slaagde NRC Handelsblad waar zijn voorgangers faalden?

‘Het succes van een kwaliteitskrant’ is het langverwachte standaardwerk over de geschiedenis van NRC Handelsblad. Het geeft een levendig en vernieuwend tijdsbeeld van de jaren waarin de Nederlandse samenleving diepgaand veranderde en laat zich tegelijkertijd lezen als een spannend verhaal. Figuren als Jan Blokker, Hans van Mierlo, H.J.A. Hofland, J.L. Heldring en André Spoor speelden een beslissende rol. De kracht van het boek schuilt in de manier waarop Pien van der Hoeven hun persoonlijke beleving verbindt met de grote lijnen van de Nederlandse geschiedenis.

Pien van der Hoeven (1967) is historicus en universitair docent aan de afdeling journalistiek van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij promoveerde op 1 november 2012 op haar boek over de ontstaansgeschiedenis van NRC Handelsblad.

over dit boek…

Bijbel en christendom in de Bommelverhalen van Marten Toonder

Klaas Driebergen
Bommel en Bijbel
Bijbel en christendom in de Bommelverhalen van Marten Toonder

Uitgeverij Aspekt, september 2012

paperback, 348 pagina’s, 23,5 x 15,5 cm
ISBN 9789461532206, verkoopprijs € 29,95

bestel bij: bol.com |

Marten Toonder portretteerde in zijn verhalen over Olivier B. Bommel en Tom Poes met een grote knipoog de Nederlandse samenleving. Het is daarom niet verbazend dat hij zich daarbij ook bezig heeft gehouden met het calvinisme, dat immers als een belangrijk bestanddeel van de Nederlandse volksaard wordt gezien.

Op een fraaie manier verbeeldde hij dit bijvoorbeeld in de Zwarte Zwadderneel. Deze boeteprediker tegen hovaardij en winderigheid bedient zich van een prachtige variant op de ‘tale Kanaäns’. Want Toonder was ook een liefhebber van archaïsch woordgebruik, dat hij in het bijzonder aantrof in de taal van de oude Statenbijbel.

Er zijn nog meer redenen waarom Toonder interesse had in de Bijbel, waarmee hij in zijn jeugd al kennismaakte. Het was voor hem een bron van boeiende verhaalmotieven, waaruit hij meer dan eens putte. Het verhaal ‘De zelfkant’ is bijvoorbeeld gebaseerd op de geschiedenis van Job. Daarnaast werd hij geïntrigeerd door de bijbelse ideeën over God, schepping en mens, die hij tegelijk ook bekritiseerde en met zijn eigen levensbeschouwelijke opvattingen confronteerde. Ook dit vindt zijn weerslag in sommige van zijn beste verhalen, zoals ‘De Grote Onthaler’ en ‘De andere wereld’. (flaptekst)

Neerlandicus en Bommelkenner Klaas Driebergen (1979) gaat in Bommel en Bijbel uitgebreid op dit alles in. Een aantal verhalen waarin de Bijbel en het christendom een belangrijke rol spelen, worden diepgaand door hem geanalyseerd. Een boek dat dieper ingaat op de inhoud en de achterliggende ideeën van de Bommelverhalen.

Het boek is een bewerking van de scriptie waarmee hij in 2007 afstudeerde als neerlandicus aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

De omslagtekening is gemaakt door Wil Raymakers.

Meer over het boek…

Biografie van een Rotterdamse schrijver: Te leven op duizend plaatsen, Jo Otten 1901-1940

Rob Groenewegen
Te leven op duizend plaatsen
Jo Otten 1901-1940

Uitgeverij In de Knipscheer, september 2011

Genaaid gebonden, met stofomslag en leeslint, 832 pagina’s, 21 x 15 cm
ISBN 9789062656653, verkoopprijs € 45,00

te koop bij bol.com

De Rotterdamse schrijver Jo Otten zocht tijdens het interbellum naar erkenning, maar moest vanuit de kantlijn van de literatuur machteloos toezien hoe zijn medestrevers, onder wie de essayist en criticus Menno ter Braak, de dienst uitmaakten. Dit boek schetst Ottens ontwikkelingsgang. Het is het tragische verhaal van een hypersensitieve intellectueel die zichzelf isoleerde van zijn tijdgenoten door zijn emoties te etaleren en zich in woord en gebaar te verzetten tegen de wetmatigheden die hem hinderden in zijn geestelijke bewegingsvrijheid.

Het gevoel en de verbeelding, het verstand en de werkelijkheid: het zijn de belangrijkste thema’s in dit boek. In het zicht van een nieuwe wereldoorlog trachtte Otten een geschikte balans te vinden tussen deze ongelijksoortige grootheden, waarbij hij zich liet leiden door angst. Van dit proces deed hij onder meer verslag in zijn caleidoscopische novelle Bed en wereld (1932) en het theoretische supplement, het modernistische essay Mobiliteit en revolutie (1932), dat als bijlage in dit boek is opgenomen.

Literatuur, architectuur, studentenleven, film, politiek en filosofie komen samen in deze biografie, waarin tevens een beeld wordt geschetst van het literaire leven van Rotterdam tijdens het interbellum. Als uniek document is aan dit boek een causerie toegevoegd van de Rotterdamse journalist-schrijver Ben Stroman (1902-1985), die in 1940 zijn licht liet schijnen over de ‘letterkundige schimmels en kasplanten’ van de Maasstad.

“Juist doordat er over hem weinig of geen voorgekookte kennis bestaat, lezen we zijn biografie met de onbevangenheid die garant staat voor verrassingen. Het interbellum, dat we zo goed kennen via de mannen van Forum en al wat er over hen is geschreven, krijgt diepte in de uitstekende biografie van Jo Otten door Rob Groenewegen.” Nelleke Noordervliet

Het boek is de publieksversie van het proefschrift, waarop Rob Groenewegen (1960) op 29 september 2011 promoveerde aan de Universiteit Leiden.

 

Recensies

Droom van helderheid, Huisstijlen, ontwerpbureaus en modernisme in Nederland, 1960-1975

Wibo Bakker
Droom van helderheid
Huisstijlen, ontwerpbureaus en modernisme in Nederland, 1960-1975

Uitgeverij 010, juli 2011

hardcover, 320 pagina’s, 25 x 18 cm
ISBN 9789064507533, verkoopprijs € 34,50

te koop bij bol.com

In 2009 promoveerde Wibo Bakker (1974) aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek naar de ontwikkeling van huisstijlen in Nederland tussen 1960 en 1975. Van zijn proefschrift is nu een bijzonder vormgegeven, rijk geïllustreerde handelseditie verschenen.

Droom van helderheid laat de ontwikkeling zien van huisstijlen in Nederland tussen 1960 en 1975. In deze periode groeiden huisstijlen uit van een marginaal verschijnsel tot een onmisbaar element in de presentatie van bedrijven en instellingen. Veel bekende huisstijlen werden ontworpen door de ontwerpbureaus Total Design en Tel Design, pioniers op dit gebied in Nederland, met als belangrijkste vertegenwoordigers respectievelijk Wim Crouwel en Gert Dumbar. Volgens hen waren huisstijlen een vorm van goed ontwerp en leverden ze een bijdrage aan het algemeen welzijn. Tegelijkertijd zag met name Total Design huisstijlen ook als een vorm van visuele efficiency, hiermee aansluitend bij de heersende modernistische ontwerpopvattingen en het vooruitgangsgeloof in de jaren zestig. In de loop van de jaren zeventig zagen bedrijven huisstijlen voornamelijk als een manier om hun imago te verbeteren. Het ook in Nederland actieve Engelse ontwerpbureau Allied International Designers was zich hier al eerder van bewust en profiteerde hiervan. In dit rijk geïllustreerde boek wordt aan de hand van casestudies als KLM (1963), PAM (1965), AH (1966), NS (1968), DSM (1969) en de PTT (1981) onderzocht hoe de ontwikkeling verliep van enkele opvallende huisstijlen en ontwerpbureaus in Nederland. Hierbij wordt veel aandacht besteed aan besluitvormingsprocessen binnen bedrijven en opvattingen van ontwerpers.

Dit boek is het derde deel in de serie ‘Beeldcultuur in Nederland’, een initiatief van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Boeken voor de katholieke jeugd – Verzuiling en ontzuiling in de geschiedenis van Zwijsen en Malmberg

Karen Ghonem–Woets
Boeken voor de katholieke jeugd
Verzuiling en ontzuiling in de geschiedenis van Zwijsen en Malmberg

Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, mei 2011

genaaid gebonden, rijk geïllustreerd in zwart-wit, 288 pagina’s, 25 x 17 cm
ISBN 9789057307140, verkoopprijs € 39,50

bestel

Wanneer je oudere mensen vraagt naar de jeugdboeken die hen zijn bijgebleven, dan is de kans groot dat ze Arendsoog noemen, Pim Pandoer of – zeker als ze katholiek zijn opgevoed – Puk en Muk. Jongere generaties kennen Arendsoog vaak ook nog, maar zijn toch meer bekend met de Griezelbus-verhalen van Paul van Loon, de Maan-Roos-Vis-boekjes of de tijdschriften Okki en Taptoe. Al deze titels werden (of worden nog steeds!) op de markt gebracht door de Tilburgse uitgeverij Zwijsen of het Bossche Malmberg. Beide uitgeverijen bestaan al meer dan 125 jaar. Ze begonnen als specifiek katholieke uitgeverijen, maar ontwikkelden zich gaandeweg tot toonaangevende uitgeverijen voor de hele Nederlandse jeugdboekenmarkt. In deze uitgave blikt auteur Karen Ghonem-Woets terug op de titels die in de loop der jaren bij Zwijsen en Malmberg verschenen. Zij onderzoekt de vraag of er een relatie bestaat tussen hun school- en hun jeugdboeken en hoe in de jaren ’20 en ’30 – de tijd van het Rijke Roomsche Leven – het katholieke karakter tot uitdrukking kwam in de samenstelling van de fondsen van beide uitgeverijen. Welke strategieën hanteerden zij om de ontzuiling zo glansrijk te doorstaan, terwijl vrijwel alle andere van oorsprong katholieke uitgeverijen langzaamaan van het speelveld verdwenen?
(uitgever)

Karen Ghonem–Woets (1966) raakte tijdens haar studie taal- en literatuurwetenschap in de ban van de jeugdliteratuur. Ze schrijft over jeugdboeken, onderwijs, levensbeschouwing en interculturele communicatie.

Dit boek is een bewerking van het proefschrift waarop zij in december 2005 in Tilburg promoveerde en het wordt uitgegeven in de reeks ‘Bijdragen in de Geschiedenis van de Nederlandse Boekhandel (BGNB), nieuwe reeks’.