‘Hier is het allemaal begonnen’ – boekje voor liefhebbers van literair wandelen en Harry Mulisch

De gemeente Haarlem maakt werk van het eren van zijn enige ereburger, Harry Mulisch. Op 30 oktober is het twee jaar geleden dat de schrijver overleed en een van de activiteiten om hier aandacht aan te geven is het uitbrengen van een literaire wandelgids, het boekje: ‘Hier is het allemaal begonnen’. Het boekje is geschreven door Wim Vogel, neerlandicus en kenner van de Haarlemse literatuur. Hij stelde een speciale tocht door de stad samen, die langs plekken gaat die Mulisch uitgebreid beschreef, of ook frequenteerde voordat hij op dertigjarige leeftijd in 1958 naar Amsterdam verhuisde. De tocht voert langs het stadhuis, het oude Brinkmann-restaurant en voorheen kunstenaarssociëteit Teisterbant, het beeld van Coster, Grote of St. Bavokerk, en dwars door Haarlem-Zuid en de Hout. Het boekje van Wim Vogel verschijnt in een verzamelaarsoplage van vijfhonderd exemplaren en het eerste exemplaar wordt overhandigd aan de Haarlemse schrijver Lodewijk Wiener tijdens een feestelijke avond in het Haarlems stadhuis op dinsdag 30 oktober, twee jaar na Mulisch’ overlijden. UPDATE – 1 nov. 2012 De titel van het boekje blijkt te zijn: ‘Hier is alles begonnen’. Literaire avond over Mulisch op 30 oktober 2012 Stichting Literair Haarlem organiseert op 30 oktober een speciale avond rond Mulisch in de Gravenzaal van het stadhuis. Op deze avond presenteert De Bezige Bij  twee nieuwe boeken rond Mulisch namelijk ‘Logboek’, bijgehouden door Mulisch tijdens het schrijven van zijn boek  De ontdekking van de hemel’ en ’64 + 1′, door Jan Timman. Marita Matthijsen houdt een lezing. Daarnaast neemt L.H. Wiener het eerste exemplaar van de Mulisch’ wandelgids van Wim Vogel in ontvangst. – Van Wim Vogel verschenen eerder al twee literaire wandelgidsen: 1995 – Literaire wandelgids van Haarlem, Schuyt & Co, 224 blz., ƒ 39,50 (recensie NRC) 2009 – Het verrukkelijk gelegen Overveen en Bloemendaal. Literaire wandelingen. Met foto’s van Chris Hoefsmit, Haarlem 2009, € 22,50 (recensie NRC)

Een literaire wandeling door Antwerpen-Noord

Johan Vanhecke Een literaire wandeling door Antwerpen-Noord Uitgeverij Houtekiet, oktober 2011 paperback, 263 pagina’s, 22 x 14 cm ISBN 9789089241900, verkoopprijs € 19,95 te koop bij bol.com — Deze wandeling leidt de lezer langs alle belangrijke literaire adressen van Antwerpen Noord en de auteur gaat dieper in op enkele markante persoonlijkheden of bewegingen. Het geheel is doorspekt met teksten van schrijvers uit deze zo speciale Antwerpse buurt. In Antwerpen Noord werden de romanciers Marnix Gijsen, Fernand Auwera en Rose Gronon, de dichters Jan van Nijlen en Victor Brunclair, en de striptekenaars Willy Vandersteen en Ikke geboren, net als Jan Fabre die er zijn vaste uitvalsbasis heeft voor zijn theater. Hendrik Conscience schreef er De Leeuw van Vlaanderen, en Paul van Ostaijen publiceerde er zijn debuut Music-Hall. Van Nu en Straks en Het Overzicht hadden er hun redactieadres. Pol de Mont en Hugues C. Pernath, Lode Zielens en Aster Berkhof, Vincent van Gogh en Patrick Conrad woonden er korte of lange tijd. Roger van de Velde, Alice Nahon en Eugeen Zetternam bliezen er hun laatste adem uit. Ook nu nog zijn schrijvers als Joseph Pearce, Stijn Vranken en Anne Provoost actief in Antwerpen Noord, een wijk waar het verder wemelt van de acteurs en de kunstenaars. Johan Vanhecke (Wilrijk, 1957) is hoofd archiefverwerking van het Letterenhuis, en redacteur van het literair-historische tijdschrift Zacht Lawijd. Hij schreef o.m. Het Antwerpen van Hubert lampo (1993), De Flandriens van Hugo Verriest (1997) en In de ban van de hobbit (2005). Zijn studie over de Halewijnballade, Het hoofd werd op de tafel gezet, (2000) werd bekroond met de Provinciale Prijs voor Geschiedenis en Volkskunde. Momenteel werkt hij aan een biografie over Johan Daisne. (Houtekiet) Over dit boek werd geschreven door… – Een promofilmpje voor de wijk Antwerpen Noord (2060 – mijn buurt).

De Bordewijkroute, een literair-historische wandeling door Rotterdam

Jan Oudenaarden, Rien Vroegindeweij De Bordewijkroute Een literair-historische wandeling door Rotterdam (Kralingen – Noordereiland – Vreewijk) Uitgeverij Douane, april 2011 (16 april) spiraalbinding, illustr., 80 pagina’s, 23 x 10 cm ISBN 9789072247407, verkoopprijs € 10,00 te bestellen bij Uitgeverij Douane, Rotterdam — Jan Oudenaarden en Rien Vroegindeweij (samen het Rotterdammologisch Instituut) hebben met De Bordewijkroute hun literair-historische wandeltrilogie door Rotterdam voltooid. Eerder verschenen De Leopoldroute, door de binnenstad van Rotterdam, en De Blamanroute, door Rotterdam-West en Delfshaven. Ferdinand Johan Wilhelm Christiaan Karel Emil Bordewijk (1884-1965) werd geboren in Amsterdam, overleed in Den Haag, maar werkte op een advocatenkantoor in Rotterdam (in 1919 liet hij vijf van zijn zes voornamen schrappen). Hij is een van de grootste Nederlandse schrijvers, zijn roman Karakter (1938) misschien wel de grootste roman die in Rotterdam speelt. De Bordewijkroute doet diverse plekken uit de roman aan, begint in Kralingen, steekt over naar het Noordereiland en eindigt in Tuindorp Vreewijk. De wandelgids bevat vele illustraties van stadsgezichten en boekomslagen, is voorzien van een handige spiraalbinding en heeft een wandelkaart in de flap van het boek. Jan Oudenaarden (1943) studeerde Nederlands recht aan de Erasmus Universiteit. In 1984 schreef hij Wat zeggie? Azzie val dan leggie!, een speurtocht naar het dialect van Rotterdam. Hierna volgde een groot aantal boeken over tal van Rotterdamse onderwerpen. Oudenaarden ontving in 1993 de Laurenspenning voor zijn culturele werkzaamheden en in 2006 de Erasmusspeld van de gemeente Rotterdam. Rien Vroegindeweij (1944) publiceerde behalve proza en poëzie vele columns, artikelen en boeken waarin Rotterdam een belangrijke rol speelt. In 2002 werd zijn gedicht Maaltijd met afwezige bekroond met de Gedichtendagprijs. In 2006 ontving hij de Erasmusspeld van de gemeente Rotterdam en in 2007 werd hem de Anna Blaman Prijs voor zijn gehele oeuvre toegekend. – De presentatie van De Bordewijkroute vond plaats op zaterdagmiddag 16 april 2011 om 15.00 uur bij Oosterboekhandel J. Amesz in Rotterdam-Kralingen in aanwezigheid van beide auteurs. Na een korte inleiding door uitgever Arie van der Ent werd het eerste exemplaar uitgereikt aan Marijke Schilder-van der Lingen, oud-directeur VVV Rotterdam en Kralingse. –

Literaire wandeling: Langs gevelstenen, sloppen en paleizen – Het Amsterdam van Bordewijk

Ina C. Schermer-Vermeer Langs gevelstenen, sloppen en paleizen Het Amsterdam van Bordewijk Uitgeverij Bas Lubberhuizen, februari 2011 paperback, 96 pagina’s, 22 x 15 cm ISBN 9789059372580, verkoopprijs € 17,90 te koop bij bol.com — Een nieuw deel, nummer 19, in de uitgebreide reeks literaire wandelingen van Uitgeverij Bas Lubberhuizen. ‘Wie Amsterdam wil leren kennen… moet Bordewijk gaan lezen’, zegt Hugo Brandt Corstius in zijn voorwoord bij dit boekje. Amsterdam was voor de schrijver F. Bordewijk (1884-1965) een grote en voortdurende bron van inspiratie. Hij was dol op de stad, vooral op de oudste delen, die hij meestal als geheimzinnig afschildert en waar hij fantastische verhalen omheen weeft. Zoals in zijn bekende roman Rood paleis, waarvoor een pand op de Passeerdersgracht model heeft gestaan. Maar er is nog veel meer werk waarvoor Amsterdam het decor heeft geleverd en dit wandelboekje geeft daarvan voor het eerst een volledig beeld. Vijf wandelingen voeren langs alle geïdentificeerde plekken uit het werk en leven van Bordewijk en bieden een unieke kijk op de stad. Ook voor Bordewijk-lezers bieden deze wandelingen nog veel eyeopeners. (uitgever) – Het boekje werd 6 februari 2011 gepresenteerd in Le Salon Rouge op de Amsterdamse Passeerdersgracht, dat model stond voor Rood Paleis van F. Bordewijk. – Boeken van F. Bordewijk bij bol.com – Zie ook: Niels Bokhove, Awaters spoor – Literaire omzwervingen door het Utrecht van Martinus Nijhoff

Awaters spoor – Literaire omzwervingen door het Utrecht van Martinus Nijhoff

Niels Bokhove Awaters spoor Literaire omzwervingen door het Utrecht van Martinus Nijhoff Uitgeverij Bas Lubberhuizen, maart 2010 paperback, ca. 50 illustraties en 2 plattegronden, 104 pagina’s, 22 x 15 cm ISBN 9789059372139, verkoopprijs € 17,90 te koop bij bol.com — Deel 18 in de reeks Literaire wandelingen Tussen 1933 en 1941 woonde Martinus Nijhoff (1894-1953) in Utrecht. Hier schreef hij zijn bekendste werken: ‘De moeder de vrouw’, (‘Ik ging naar Bommel om de brug te zien’), ‘Het kind en ik’, ‘Awater’ en ‘Het uur U’. In het befaamde pand Oudegracht 341 woonde hij samen met de schilder Pyke Koch, de schrijvers Jan Engelman en Cola Debrot en de musicus Hans Philips. In deze groep verkeerden ook Victorine Hefting, balletdanser-choreograaf Igor Schwezoff en actrice Claudine Witsen Elias. Veel minder bekend is de docente klassieke talen Josine van Dam van Isselt, met wie Nijhoff tussen 1933 en 1947 een relatie had en die veel meer dan tot nu toe werd aangenomen een stempel op zijn persoon en werk heeft gedrukt. Een wandeling langs de tien ‘staties’ van ‘Awater’, het gedicht dat zich geheel in Utrecht ontrolt. Aan de hand van Nijhoffs beroemde gedicht en briefcitaten volgen we de dichter van ‘Awater’ op zijn gang door de Domstad. – Niels Bokhove is filosofie- en literatuurhistoricus. Hij publiceerde eerder over Franz Kafka, David Vogel, Bruno Schulz, Paul Celan en Sándor Márai. – Meer ‘literaire wandelingen’ bij Uitgeverij Bas LubberhuizenDe tekst van het gedicht Awater, bij DBNL Recensies… – Merijn Schipper, 8Weekly, 9 juni 2010Coen Peppelenbos (reportage), Tzum, 20 augustus 2010